Czy PFR może wpisać przedsiębiorcę do rejestru dłużników?

510

Z końcem 2023 r. Polski Fundusz Rozwoju podjął zmasowane działania zmierzające do odzyskiwania subwencji, które wcześniej przyznał beneficjentom. Współpracujące z nim firmy windykacyjne skierowały do e-sądu wiele pozwów w sprawach, w których PFR zarzuca firmom nieprawidłowe określenie wielkości przedsiębiorstwa lub inne – rzeczywiste lub nie – naruszenia.

Przedsiębiorcy otrzymują też pisma z firm windykacyjnych informujące o tym, że „ich dane zostaną wpisane do rejestru dłużników”. Czy rzeczywiście może się to stać i jakie przepisy to regulują?

Biura informacji gospodarczej

Firmy windykacyjne celowo posługują się nieprecyzyjnym pojęciem „rejestru dłużników”, który może wprowadzać w błąd i kojarzyć się z państwowym Krajowym Rejestrem Zadłużonych. W rzeczywistości chodzi o możliwość wpisania wierzytelności do jednego z biur informacji gospodarczej (dalej: BIG), zgodnie z ustawą z 9.04.2010 r. o udostępnianiu informacji gospodarczych i wymianie danych gospodarczych (dalej: UstInfGosp).

Zasady udostępniania informacji gospodarczych, czyli wpisywania wierzytelności do rejestrów prowadzonych przez takie firmy jak Krajowy Rejestr Długów, Big InfoMonitor itp., są ściśle określone przepisami.

Wierzytelności sporne

Do BIG wpisywane są zarówno wierzytelności bezsporne (np. stwierdzone wyrokiem) jak i sporne. W praktyce, wierzytelności sporne wpisywane są rzadziej, ponieważ może to rodzić dla wierzyciela negatywne konsekwencje. Co do zasady jednak, wpisanie do BIG wierzytelności spornej jest zgodne z prawem.

Art.  12.  [Umowa o udostępnianie informacji gospodarczych]
1. Wierzyciel może przekazywać do biura informacje gospodarcze w celu ich ujawnienia, jeżeli zawarł z biurem umowę o udostępnianie informacji gospodarczych. (…)

Postanowienie SN z 23.01.2020 r., V KK 606/19
„Dokonanie zgłoszenia dotyczącego wierzytelności spornej nie stanowi naruszenia prawa i nie może być uznane za bezprawne. Jest to o tyle istotne, że w tej sytuacji ustawodawca jednoznacznie przesądził, że sam sporny charakter wierzytelności nie może przesądzać o działaniu z zamiarem umieszczenia fałszywej informacji w rejestrze. Jest wręcz przeciwnie – umieszczenie wzmianki o spornym charakterze sprawia, że informacja staje się zgodna z prawdą. Wierzytelność istnieje zdaniem wierzyciela, jest natomiast kwestionowana przez dłużnika”.

Wyrok Sądu Okręgowego w Poznaniu z 28.02.2022 r., XIX GW 140/21
„Truizmem przy tym jest twierdzenie, że w rejestrze zawierającym informacje gospodarcze mogą znajdować się również informacje dotyczące należności spornych, co do których istnienia lub wysokości toczy się spór sądowy. Argumentacja prawnaW takim razie wierzyciel jest jednak zobowiązany do zawarcia danych co do sporu w informacji gospodarczej (vide wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 23 stycznia 2020 r., sygn. I ACa 527/19, a także uzasadnienie wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 6 września 2013 r., sygn. lACa 456/13)”.

Sprzeciw dłużnika

Jednym z wymogów, które musi spełnić wierzyciel jest wykazanie, że wezwał dłużnika do zapłaty. Wezwanie to musi spełniać konkretne wymogi formalne, w szczególności w zakresie poinformowania o możliwości wniesienia sprzeciwu przez dłużnika.

Art.  15a.  [Sprzeciw dłużnika]
1. Dłużnik, który otrzymał wezwanie do zapłaty (…) może zgłosić wierzycielowi sprzeciw wobec zamiaru przekazania danych do biura.
2.  Wezwanie (…) zawiera informację o możliwości zgłoszenia przez dłużnika sprzeciwu.
3. Wierzyciel, który nie uwzględnia sprzeciwu dłużnika kwestionującego istnienie zobowiązania w całości lub w części lub uznającego wierzytelność za przedawnioną w całości lub w części i przekazuje informację gospodarczą do biura, jest obowiązany zawrzeć te dane w informacji gospodarczej przekazywanej do biura.

Postępowanie po sprzeciwie dłużnika

Zależnie od okoliczności sprawy, sprzeciw dłużnika skutkuje usunięciem informacji gospodarczej, pozostawieniem jej w dotychczasowej formie, jej aktualizacją, wstrzymaniem jej ujawnienia lub zawieszeniem udostępniania informacji już ujawnionej.

Bardzo istotny jest wymóg udokumentowania sprzeciwu. Sformułowanie samych twierdzeń o nieistnieniu zobowiązania, bez uzasadnienia ich na gruncie przepisów oraz bez powołania dowodów, nie jest wystarczające.

Art.  21a.  [Sprzeciw dłużnika]
1. Dłużnik może wnieść do biura sprzeciw dotyczący nieaktualności, nieprawdziwości, niekompletności lub przekazania lub przechowywania niezgodnie z ustawą informacji gospodarczych mających status informacji aktualnych. Dłużnik powinien udokumentować okoliczności uzasadniające sprzeciw.

2. W razie wniesienia przez dłużnika sprzeciwu biuro może zwrócić się do wierzyciela lub dłużnika o dodatkowe wyjaśnienia. (…)

3. Biuro wstrzymuje ujawnianie informacji gospodarczych objętych sprzeciwem na okres do 30 dni, w przypadku uzasadnionego przypuszczenia, że dotyczą one zobowiązania, które nie istnieje lub wygasło. W pozostałych przypadkach biuro może wstrzymać ujawnianie informacji gospodarczych objętych sprzeciwem na okres konieczny do rozpatrzenia sprzeciwu nie dłuższy niż 30 dni. (…)

5. Po rozpatrzeniu sprzeciwu biuro:
1) dokonuje aktualizacji informacji gospodarczej w razie uzyskania uzasadnionej informacji o okolicznościach, o których mowa w art. (…) [m.in. informacja o kwestionowaniu zobowiązania przez dłużnika- przyp. autora];
2) usuwa informację gospodarczą w razie uzyskania uzasadnionej informacji o okolicznościach, o których mowa w art. (…) [m.in. uzasadniona informacja o nieistnieniu zobowiązania- przyp. autora], albo
3) uznaje sprzeciw za bezzasadny i informuje o tym dłużnika, pouczając go o treści ust. 8.

6. W przypadku powzięcia przez biuro uzasadnionych wątpliwości dotyczących aktualności, prawdziwości lub kompletności informacji gospodarczej w zakresie nieobjętym ust. 3, biuro może zawiesić ujawnianie tej informacji do czasu wyjaśnienia sprawy między stronami lub przez właściwy organ albo usunąć tę informację.

7. Wniesienie sprzeciwu oraz dokonanie przez biuro czynności, o których mowa w ust. 5, nie podlega opłatom na rzecz biura.

8. W przypadku gdy sprzeciw został uznany przez biuro za bezzasadny, o czym dłużnik został zawiadomiony, a dłużnik wniósł sprzeciw ponownie w oparciu o te same okoliczności faktyczne i prawne, biuro może pozostawić sprzeciw bez rozpatrzenia, nie zawiadamiając o tym dłużnika.

9. Szczegółowy tryb wnoszenia i rozpatrywania sprzeciwu, o którym mowa w ust. 1, oraz postępowania biura w przypadku otrzymania sprzeciwu określa regulamin.

Art.  31.  [Usunięcie informacji]
1. Biuro usuwa informacje gospodarcze: (…)
6) na podstawie uzasadnionej informacji o nieistnieniu zobowiązania;
7) na podstawie uzasadnionej informacji o wygaśnięciu zobowiązania (…).

Niejasna jest relacja pomiędzy art. 21a ust. 3 i ust. 6 UstInfGosp. Systematyka przepisów, wskazuje na to, że ust. 6 dotyczy informacji, która została już ujawniona w BIG, a uzasadnione wątpliwości uzyskane przez BIG w trybie ust. 6 nie skutkują możliwością usunięcia lub aktualizacji informacji gospodarczej. Cytowane niżej uzasadnienie projektu nowelizacji wprowadzającej art. 21a UstInfGosp dotyczy właśnie ust. 6 ustawy.

Uzasadnienie rządowego projektu ustawy
„W przypadku powzięcia przez biuro uzasadnionych wątpliwości dotyczących aktualności, prawdziwości lub kompletności informacji gospodarczej, które jednak nie stanowią podstawy do aktualizacji lub usunięcia informacji przez biuro, będzie ono mogło zawiesić ujawnianie tej informacji do czasu wyjaśnienia sprawy między stronami lub przez właściwy organ albo usunąć informację gospodarczą (o ile wątpliwości te nie zostaną usunięte przez wyjaśnienia wierzyciela lub dłużnika)”.

Odpowiedzialność karna wierzyciela

Wierzyciel lub firma windykacyjna nie mogą bez konsekwencji, w sytuacji uzasadnionych informacji lub wątpliwości o nieistnieniu zobowiązania, przekazywać do BIG nieprawdziwych informacji. Może być to podstawą odpowiedzialności karnej lub cywilnej.

Oczywiście sam fakt nieuznania przez PFR lub firmę windykacyjną argumentów przedsiębiorcy, nie jest wystarczający do uznania czyjejś odpowiedzialności karnej. Niemniej jednak bezrefleksyjne, zautomatyzowane wpisanie wierzytelności do BIG, w przypadku szeregu argumentów przeciwko, powinno skutkować analizą potencjalnej odpowiedzialności karnej podmiotów za to odpowiedzialnych.

Art.  48.  [Przekazywanie do BIG nieprawdziwych informacji]
1. Kto przekazuje do biura nieprawdziwą informację gospodarczą, podlega grzywnie do 30 000 złotych.
2. Tej samej karze podlega, kto nie usunął informacji gospodarczej w terminie 90 dni od dnia jej otrzymania od biura lub ujawnił niezgodnie z przepisami ustawy informację gospodarczą osobom trzecim.

Odpowiedzialność cywilna wierzyciela

Przedsiębiorca, w przypadku wpisania przez PFR dochodzonej należności do BIG, ma również możliwość skorzystania z ochrony cywilnoprawnej przewidzianej w ustawie z 16.04.1993 r. o zwalczaniu czynów nieuczciwej konkurencji (dalej: UstZwKonk).

Art.  17f.  [Przekazywanie informacji do BIG z naruszeniem przepisów]
1. Czynem nieuczciwej konkurencji jest przekazanie przez wierzyciela informacji gospodarczej do biura informacji gospodarczej z naruszeniem ustawy (…) albo niezażądanie przez wierzyciela aktualizacji albo usunięcia informacji gospodarczej mimo zaistnienia obowiązku jej aktualizacji albo usunięcia zgodnie z tą ustawą.
2. Czynem nieuczciwej konkurencji jest nieusunięcie albo niedokonanie przez biuro informacji gospodarczej aktualizacji informacji gospodarczej w przypadkach, gdy ustawa, o której mowa w ust. 1, nakłada na biuro obowiązek usunięcia albo aktualizacji tej informacji.

Art.  3.  [Czyny nieuczciwej konkurencji]
1. Czynem nieuczciwej konkurencji jest działanie sprzeczne z prawem lub dobrymi obyczajami, jeżeli zagraża lub narusza interes innego przedsiębiorcy lub klienta. (…)

W przypadku wytoczenia powództwa przedsiębiorca może skorzystać z szerokiego wachlarza środków ochrony prawnej opisanych w art. 18 UstZwKonk. W praktyce będzie to żądanie naprawienia poniesionej szkody (np. brak możliwości uzyskania finansowania lub wyższy koszt finansowania), żądanie usunięcia nieprawdziwej informacji gospodarczej.

Art.  18.  [Roszczenia przysługujące pokrzywdzonemu przedsiębiorcy]
1. W razie dokonania czynu nieuczciwej konkurencji, przedsiębiorca, którego interes został zagrożony lub naruszony, może żądać:
1) zaniechania niedozwolonych działań;
2) usunięcia skutków niedozwolonych działań;
3) złożenia jednokrotnego lub wielokrotnego oświadczenia odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie;
4) naprawienia wyrządzonej szkody, na zasadach ogólnych;
5) wydania bezpodstawnie uzyskanych korzyści, na zasadach ogólnych;
6) zasądzenia odpowiedniej sumy pieniężnej na określony cel społeczny związany ze wspieraniem kultury polskiej lub ochroną dziedzictwa narodowego – jeżeli czyn nieuczciwej konkurencji był zawiniony.

Co zrobić po otrzymaniu wezwania

Kluczowe jest wysłanie do firmy windykacyjnej odpowiedzi z informacją, że wierzytelność jest kwestionowana i że w przyszłości zostanie wniesiony sprzeciw do BIG. Już na tym etapie należy udokumentować swoje twierdzenia i obszernie, z powołaniem na podstawy prawne, wyjaśnić niezasadność wierzytelności dochodzonej przez PFR.

W przypadku przekazania przez wierzyciela informacji gospodarczej do BIG należy wnieść do biura sprzeciw, po wcześniejszym zapoznaniu się z regulaminem dostępnym na stronie internetowej biura.

Rozważenie sądowych lub karnoprawnych środków ochrony powinno zależeć od analizy okoliczności konkretnej sprawy.

Pomoc prawna

Jeśli jesteś zainteresowany naszą pomocą lub wstępną bezpłatną poradą opisz Twoją sprawę korzystając z tego formularza. W odpowiedzi otrzymasz bezpłatną analizę sprawy oraz propozycję pomocy z naszej strony wraz z wyceną.

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Proszę wpisać swój komentarz!
Proszę podać swoje imię tutaj