Przekształcenie jednoosobowej działalności w sp. z o.o.

1898

W Polsce często występuje sytuacja, gdy nawet wielomilionowe przedsiębiorstwa prowadzone są w formie jednoosobowej działalności gospodarczej, a w konsekwencji z nieograniczoną odpowiedzialnością właściciela za zobowiązania zaciągane w związku z działalnością przedsiębiorstwa.

Przekształcenie osoby fizycznej w spółkę kapitałową

W dniu 1 lipca 2011 r. w tytule IV, dziale III, rozdziale 6 Kodeksu spółek handlowych wprowadzono przekształcenie przedsiębiorcy (osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą) w spółkę kapitałową.

Z chwilą przekształcenia, osoba fizyczna, która zostaje przekształcona, staje się jedynym wspólnikiem lub akcjonariuszem nowo utworzonej (w wyniku przekształcenia) spółki kapitałowej.

W myśl art. 584(1) § 1 zdanie pierwsze k.s.h., przedsiębiorca przekształcony staje się spółką przekształconą z chwilą wpisu spółki do rejestru (dzień przekształcenia).

art. 584(1) §  1. Przedsiębiorca przekształcany staje się spółką przekształconą z chwilą wpisu spółki do rejestru (dzień przekształcenia). Jednocześnie właściwy organ ewidencyjny z urzędu wykreśla przedsiębiorcę przekształcanego z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej.
§  2. Sąd rejestrowy przesyła niezwłocznie właściwemu organowi ewidencyjnemu odpis postanowienia o wpisie do rejestru przedsiębiorców jednoosobowej spółki kapitałowej powstałej wskutek przekształcenia.

Przejście praw i obowiązków

Z kolei art. 584(2) § 1 k.s.h. wskazuje, że spółce przekształconej przysługują wszystkie prawa i obowiązki przedsiębiorcy przekształconego.

art. 584(2) §  1. Spółce przekształconej przysługują wszystkie prawa i obowiązki przedsiębiorcy przekształcanego.
§  2. Spółka przekształcona pozostaje podmiotem w szczególności zezwoleń, koncesji oraz ulg, które zostały przyznane przedsiębiorcy przed jego przekształceniem, chyba że ustawa lub decyzja o udzieleniu zezwolenia, koncesji albo ulgi stanowi inaczej.
§  3. Osoba fizyczna, o której mowa w art. 551 § 5, staje się z dniem przekształcenia wspólnikiem albo akcjonariuszem spółki przekształconej.

Następstwo prawne wynikające z art. 584(2) § 1 k.s.h. należy rozumieć jako wstąpienie nowo utworzonej spółki we wszystkie prawa i obowiązki związane z prowadzoną działalnością gospodarczą (wchodzące w jej zakres) – tak np. Sąd Apelacyjny w Łodzi w wyroku z dnia 30 września 2014 r. (sygn. akt I ACa 829/14).

Decyzje administracyjne po przekształceniu

Art. 584(2) § 2 k.s.h. stanowi, że spółka przekształcona pozostaje podmiotem w szczególności zezwoleń, koncesji oraz ulg, które zostały przyznane przedsiębiorcy przed jego przekształceniem, chyba że ustawa lub decyzja o udzieleniu zezwolenia, koncesji albo ulgi stanowi inaczej.

Tym samym, zezwolenia na wykonywanie działalności gospodarczej, dozwolonej w formie prawnej spółki handlowej przysługujące spółce przed przekształceniem, są kontynuowane przez spółkę przekształconą, o ile co innego nie wynika z przepisów regulujących tę działalność. Jest to zatem dobra wiadomość dla tych przedsiębiorców, którzy posiadają zezwolenia czy koncesje niezbędne do prowadzenia działalności i nie chcieli by ich utracić (zakaz powyższy nie dotyczy np. zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych, popularnie zwanych „koncesjami”) Kontynuacja praw i obowiązków administracyjnoprawnych wynikających z koncesji lub zezwolenia wiąże się z obowiązkiem uaktualnienia po przekształceniu zawartych w tych decyzjach danych dotyczących formy prawnej spółki oraz danych o charakterze ewidencyjnym (na przykład obowiązkiem dokonywania w ewidencji samochodów zmiany typu spółki uprawnionej z danego dowodu rejestracyjnego).

W efekcie, przedsiębiorca, który dokonał przekształcenia swojego przedsiębiorstwa w spółkę kapitałową, staje się wspólnikiem (akcjonariuszem) tej spółki, a nowo utworzona spółka staje się nowym posiadaczem zezwoleń. Sytuacja ta jest trochę odmienna od standardowych przekształceń, gdyż nie przestaje istnieć podmiot przekształcany (przedsiębiorca), jednak z przepisów wprost wynika, że następuje wstąpienie przez spółkę utworzoną w prawa i obowiązki (w tym omawiane zezwolenia) posiadane przez przedsiębiorcę dotychczas, a przedsiębiorca przestaje być ich posiadaczem. Jest to zatem szczególny rodzaj przeniesienia praw i obowiązków, jednakże w orzecznictwie przyjmuje się, że dla osób trzecich nie różni się on od sukcesji uniwersalnej. Treść stosunków prawnych spółki przekształcanej, łączących ją z „otoczeniem rynkowym” (osobami trzecimi), nie ulega zmianie. Z zasady tej wynika ponadto, że po dniu przekształcenia (art. 584(1) k.s.h.) nie zmienia się treść stosunków cywilnoprawnych zawartych przez przedsiębiorcę – osobę fizyczną z osobami trzecimi (dłużnikami czy wierzycielami), a jedynie ich stroną staje się ex lege (tj. z mocy art. 584(2) § 1 k.s.h.) spółka kapitałowa (podmiot przekształcony), w miejsce tego przedsiębiorcy (jako podmiotu przekształconego).

Negatywne aspekty przekształcenia

Rozwiązanie powyższe ma jednak szereg negatywnych aspektów. Oprócz dość znacznego formalizmu, wymagającego m.in. sporządzenia planu przekształcenia, należy poddać ten plan badaniu przez biegłego rewidenta (wyznaczanego przez sąd rejestrowy), co cały proces przedłuża dość znacznie – a do tego jest kosztowne. Wydaje się, że proces ten został przez ustawodawcę zbyt sformalizowany w porównaniu do rozwiązań, których skutek jest podobny.

Art.  584(5). Do przekształcenia przedsiębiorcy wymaga się:
1) sporządzenia planu przekształcenia przedsiębiorcy wraz z załącznikami oraz opinią biegłego rewidenta;
2) złożenia oświadczenia o przekształceniu przedsiębiorcy;
3) powołania członków organów spółki przekształconej;
4) zawarcia umowy spółki albo podpisania statutu spółki przekształconej;
5) dokonania w rejestrze wpisu spółki przekształconej i wykreślenia przedsiębiorcy przekształcanego z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej.

Alternatywa dla przekształcenia

Alternatywą dla przekształcenia w trybie art. 584(1) § 1 k.s.h. jest założenie nowej spółki z o.o. (proces wiele krótszy i niewymagający sporządzenia planu przekształcenia oraz poddania go badaniu biegłego rewidenta), a następnie wniesienie do tej spółki aportu w postaci przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części (Art.  552 k.c.). Skutek w większości przypadków będzie ten sam, tj. na nową spółkę przeniesiemy prawa i obowiązki związane z prowadzonym przez osobę fizyczną przedsiębiorstwem (w tym zezwolenia i koncesje, oprócz wyjątków prawem przewidzianych). Ten sposób jednakże może okazać się szybszy i tańszy (gdyż zarówno przy przekształceniu przedsiębiorcy jak i przy aporcie w tym przypadku wystąpi obowiązek zapłaty podatku od czynności cywilnoprawnych). Zasadne byłoby wprowadzenie przez ustawodawcę procedury uproszczonej przekształcenia przedsiębiorcy w sp. z o.o., tak jak. np w przypadku przekształcenia spółek osobowych w spółki z ograniczoną odpowiedzialnością.

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here